กลุ่มดาวจักรราศีและดาวต่างๆ ในระบบสุริยะจักรวาล วิธีหาทิศทางจากดาวบนท้องฟ้า ใช้ยามหลง

วิธีการดูดาวเบื้องต้นเมื่อเราหลงทาง

อันดับแรกของการเรียนรู้เรื่องของดาวหรือดาราศาสตร์นั้น เราจะต้องทำความรู้จักหรือวิธีการหาทิศทางเสียก่อน เพื่อที่เราจะได้มีตัวกำหนดที่ชัดเจนและเข้าใจตรงกัน ในการหาทิศทางเรากำหนดให้ดาว Polaris จะอยู่ในกลุ่มดาวหมีเล็ก ซึ่งเป็นดาวเหนือเพราะว่าแกนโลกของเรานั้นชี้ไปที่ดาวดวงนี้

วิธีการค้นหาทิศเหนือ

การที่เราจะหาทิศทางในป่าโดยที่เราไม่มีเข็มทิศหรืออุปกรณ์อะไรเลย บางคนก็อาจจะคิดว่ามันคือเรื่องยากลำบาก แต่จริงๆ เราสามารถใช้เทคนิคจากธรรมชาติได้ เช่นการดูดาว เงา หรืออีกหลายวิธี เพื่อใช้ในการสังเกตทิศได้ ลองเทคนิคต่างๆ เหล่านี้ที่เราสามารถใช้ได้เวลาที่เราหลงป่า และทิศเหนือหรือทิศอุดร เป็นทิศหลักที่สุดในบรรดา 4 ทิศ โดยส่วนมากทิศเหนือนั้นจะขึ้นอยู่บนสุดของแผนที่ มีอักษรย่อภาษาอังกฤษ N

  1. ทิศเหนือแม่เหล็ก ก็คือทิศทางตามพื้นผิวของโลก ที่มีความเข้มของสนามแม่เหล็ก ในแนวระนาบมีค่าเป็นบวกมากที่สุด
  2. ทิศเหนือจริง ก็คือทิศทางตามพื้นผิวของโลก ที่ตรงไปขั้วโลกด้านหนึ่ง และเป็นขั้วที่อยู่ทางซ้ายของเรา หากว่าเรานั้นยืนอยู่ที่เส้นศูนย์สูตร และหันหน้าเราไปหาทิศที่พระอาทิตย์นั้นขึ้น

 

การใช้ร่างกายเป็นเครื่องวัดหามุม

เราจะกำหนดค่าความกว้างของนิ้วก้อย มีค่า 1 องศา ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์นั้นกว้างเพียงแค่ 1 ส่วน 2 ขององศา ถ้าเราวัดจากนิ้วก้อยก็คือครึ่งเดียวของนิ้วก้อย ส่วนความกว้างของนิ้วชี้นิ้วกลางนิ้วนาง 3 นิ้วเรียงติดกัน จะมีค่าเท่ากับ 5 องศา หรือเทียบเท่ากับ ระยะดาวคู่หน้าของดาวหมีใหญ่ ต่อไปคือความกว้างของกำปั้นจะมีค่าเท่ากับ 10 องศา หรือ 9 กำปั้นจากระดับของสายตานั้นจะถึง จุดยอดฟ้า Zinith หรือจุดที่อยู่เหนือหัวเราพอดี ต่อไปเป็นความกว้างของนิ้วโป้งกับนิ้วก้อย เราจะกำหนดให้มีค่าเท่ากับ 20 องศา เปรียบขนาดได้เท่ากับขนาดของดาวหมีใหญ่ และสุดท้าย ความกว้างจากนิ้วก้อยไปจนถึงนิ้วชี้ เราจะกำหนดให้มีค่าเท่ากับ 15 องศา ดาวเหนืออยู่สูงจากขอบฟ้า ประมาณ 15 องศา หรือความกว้างเท่ากับ นิ้วชี้ไปจนถึงนิ้วก้อย

ระบบพิกัดของขอบฟ้า Horizontal System

เราเรียกกันว่า ระบบอัลติจูดหรืออะซิมุท มันเป็นการบอกตำแหน่งของดาวเพื่อให้เรารู้ว่าดาวนั้นอยู่เหนือขอบฟ้า แบบเป็นระยะทางตามมุมเท่าไหร่ และอยู่ห่างจากตำแหน่งเทียบบนขอบฟ้ามากน้อยเท่าไหร่ความหมายของคำที่ใช้ในระบบของขอบฟ้า

  1. อะซิมุท (AZIMUTH) คือค่าของมุมที่วัดจากทิศเหนือ ไปถึงทิศตะวันออกตามแนวของเส้นขอบฟ้า ถึงวงกลมดิ่งที่เรานั้นลากผ่านดาว การวัดค่าอะซิมุทนั้นจะมีค่าตั้งแต่ 0 – 360 องศา
  2. อัลติจูด (ALTITUDE) คือมุมเงยเป็นมุมสูง เป็นระยะทางตามมุมที่วัดจากเส้นขอบฟ้าไปถึงดาวดวงนั้นๆ มีค่าเท่ากับ 0 – 90 องศา และจะมีค่าแค่ค่าบวกเท่านั้น ชอบใช้บอกตำแหน่งดาวที่อยู่เหนือเส้นขอบฟ้า
  3. เมอริเดียน (CELESTIAL MERIDIAN) เป็นเส้นสมมุติ เส้นหนึ่งของท้องฟ้าที่เรานั้นลากจากขอบฟ้าออกเป็น 2 ส่วน คือ ซีกทิศตะวันออกและทิศตะวันตก
  4. เซนิท (ZENITH) หรือที่เราเรียกกันว่า จุดเหนือหัวของเรา เป็นตำแหน่งบนทรงกลมของท้องฟ้าที่อยู่แนวตรงของศีรษะของเรา
  5. เส้นขอบฟ้า (HORIZON) เป็นวงกลมใหญ่บนท้องฟ้าที่อยู่ห่างจากจุดเหนือศีรษะของเรา และเนเดอร์นั้นเท่ากัน จะมีค่าเท่ากับ 90 องศา หรือ แนวระดับสายตาของเราที่เป็นแนวบรรจบของท้องฟ้าและพื้นของโลก
  6. เนเดอร์ (NEDIR) เป็นตำแหน่งด้านบนของทรงกลมบนท้องฟ้าที่อยู่ตรงข้ามกันกับจุดที่อยู่เหนือศีรษะ